Steun dan CISA bij haar activiteiten en vul het formulier in.

Algemene politieke beschouwingen

Het meest opvallend van de Beschouwingen was het optreden van fractievoorzitter Alexander Pechtold van D66. Hij brak een lans voor de alleenstaanden als tegenwicht voor de eenzijdige gezinsideologie. Pechtold ergerde zich aan het feit dat het begrip 'samen' door het kabinet erg beperkt wordt uitgelegd: het kabinet kiest voor de klassieke verbanden van vakbonden en het klassieke gezin. deze gaan voorbij aan nieuwe samenlevingsvormen, maar ook aan de belangen van de 2,5 miljoen alleenstaanden in Nederland. Die komen er bekaaid vanaf.
Een door de D66-voorman ingediend voorstel om de financiële positie van alleenstaanden in kaart te brengen werd door een kamermeerderheid van CDA, ChristenUnie en PvdA weggestemd. Dat is opmerkelijk, want in juli 2007 had D66 nog een meerderheid gekregen achter een voorstel om de positie van alleenstaanden te versterken!

Alleenstaanden in de kou
Pechtold wees erop dat vooral gezinnen met kinderen kunnen rekenen op de steun van het kabinet. De alleenstaanden gaan er daarentegen vaak op achteruit. 'Alleenstaanden hebben veel minder kans om hun inkomen bij te stellen, omdat zij geen partner hebben die het inkomensverlies kan opvangen.' Volgens Pechtold moeten vooral alleenstaande AOW'ers het ontgelden. 'Het kabinet laat alleenstaanden in de kou staan'. Zijn bijdrage in het debat ging vergezeld van een uitgebreide lijst van nadelen: de zorgtoeslag die slechts een derde bedraagt van die voor samenwonenden, de huurtoeslag, de hoge eigen bijdrage bij opname in een AWBZ-inrichting, uitzicht op minder pensioenuitkering dan gehuwden, de erfeniswet waarbij van de nalatenschappen van alleenstaanden vanaf 41 tot 68 procent in de schatkist verdwijnt. Als het gaat om ziekte krijgen zij niet de tien dagen zorgverlof. Zij betalen mee aan de gratis meeverzekering van kinderen bij de ziektekostenverzekering. Kinderopvang, kinderbijslag, kinderkorting en ziektekosten, alles wordt meebetaald door de alleenstaande. Pechtold vroeg daarom aan CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel hoe hij aankijkt tegen de positie van de groep alleenstaanden, die inmiddels 2,5 miljoen beslaat en die inderdaad in al die inkomensgroepen er als slechtste vanaf komen. Van Geel zag geen aanleiding om zich grote zorgen te maken over die groep. Van Geel zei niet te willen kiezen voor deze groep. Pechtold: 'Ik wel. Ik roep het kabinet dan ook op tot meer solidariteit voor alleenstaanden.' Van de Minister-President wil hij op schrift hebben hoe hij denkt deze groeiende groep mensen tegemoet te komen. Volgens Het Financieele Dagblad (20-09-2008) behaalde Pechtold de grootste electorale score door CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel te ontlokken, dat hij niets wil doen voor de 2,5 miljoen alleenstaanden die overal aan meebetalen, maar nergens van profiteren.
Daarin kan Het Financieele Dagblad wel eens gelijk hebben. CISA heeft al van veel alleenstaanden vernomen dat zij van plan zijn bij de verkiezingen hun stem te geven aan D66.

Majesteitsschennis?
Tot slot vragen wij ons af, of het kabinet niet een vorm van majesteitsschennis pleegt door de majesteit in de door het kabinet opgestelde troonrede onze rechtsstaat te laten bejubelen, gezien de rechtsongelijkheid van alleenstaanden. "Kracht ontleent ons land aan de democratische rechtsstaat die burgers bescherming en houvast biedt. Gelijkwaardigheid, vrijheid, solidariteit, democratie en de principes van de rechtsstaat verdedigen wij in binnen- en buitenland."

De Miljoenennota

Hoofdpunten uit de miljoenennota

Gezinnen met kinderen gaan er doorgaans op vooruit.

• De koopkracht van gezinnen met meer dan één kind gaat vooruit door de vervanging van de kindertoeslag door het zogenoemde kindgebonden budget, een hartewens van de ChristenUnie.
• De inkomensafhankelijke combinatiekorting (waarin opgenomen de oude aanvullende combinatiekorting) voor gezinnen met kinderen gaat met 899 euro omhoog (beleidsmatig met 1.006 euro) en bedraagt maximaal 1.765 euro. Dat is vooral voordelig in een tweeverdienerssituatie met een minstverdienende partner. De korting wordt namelijk uitgekeerd aan de minstverdienende partner. De beide inkomens worden niet meer bij elkaar opgeteld, waardoor het inkomen van de partner met het kleinste inkomen in een lager schijventarief valt. De fiscale onevenwichtigheid met alleenstaanden wordt daardoor nog verder versterkt. Eerder berekenden wij dat tweeverdieners ten opzichte van alleenstaanden aanzienlijke extra belastingvoordelen kunnen behalen doordat zij inkomensbestanddelen (b.v. eigenwoningforfait) en aftrekbare kostenposten aan elkaar toe kunnen rekenen. Zo kunt u als alleenstaande met een inkomen van 14.000 euro minder belastingvoordeel genieten dan uw buurman die een inkomen heeft van 60.000 euro met een partner die, evenals u, 14.000 euro verdient. Dit effect wordt nu nog versterkt door de inkomensafhankelijke combinatiekorting aan de minstverdienende partner uit te keren. De overheid denkt zo de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen, maar het bevordert eerder de deeltijdarbeid. Er zijn betere maatregelen te bedenken. Vrouwen met kleine deeltijdbanen dragen te weinig bij aan verzekeringspremies. Zij zouden de volledige premies, passend bij een volletijdsbaan moeten betalen. Zo zou het beter zijn de minstverdienende partner de volledige AOW-premie te laten betalen dan AOW'ers ─ die al voor hun AOW-pensioen hebben betaald ─ nogmaals de Bos-belasting op te leggen.
• Voor AOW-gerechtigden wordt de ouderenkorting met 166 euro en de tegemoetkoming AOW met 226 euro verhoogd. Daardoor gaan ouderen met alleen AOW'er een half procent op vooruit. Dat wordt betaald door een verlaging met 155 euro van de alleenstaande ouderenkorting.
• Wel verliezen ouderen het algemene ouderenforfait (in een vast bedrag) in de Buitengewone Uitgavenregeling.

Wat het nieuws niet haalt

De mooie plannetjes worden gedeeltelijk gefinancierd met:

• een verlaging van de algemene heffingskorting met 67 euro
• een verlaging van de niet-inkomensafhankelijke combinatiekorting met 70 euro
• een verlaging van de alleenstaande ouderkorting met 840 euro en van de ouderenkorting met 19 euro
• zoals hiervoor gezegd, blijft de alleenstaande ouderenkorting met de daling van 155 euro evenmin gespaard.

Maar:
voor alleenstaanden met recht op zorgtoeslag gaat hun toeslag met maximaal 124 euro omhoog. De enorme inspanningen met uitgebreide rekenpartijen van CISA die bij herhaling onweerlegbaar het onredelijke negatieve verschil in de toeslag ten opzichte van samenwonenden aantoonden, hebben dan toch succes gehad.

Werkenden
De werkenden worden wat meer beloond voor hun arbeidsinspanning door ondermeer verlaging tot nul van de ww-premie. Het belastingtarief in de eerste belastingschijf wordt iets verlaagd (met 0,10%) Door de arbeidskorting afhankelijk te maken van het inkomen, krijgen werkenden met lagere inkomens maximaal 24 euro meer fiscale aftrek dan hogere inkomensgroepen. In 2009 wordt deze korting bovendien met maximaal 36 euro verhoogd. Dat voordeeltje is vooral belangrijk voor de alleenstaande werkende en alleenverdienende eigen kostwinner. Zij verdienen in het algemeen minder dan hun gehuwde collega's.

Standaardkoopkrachtoverzicht
Bij de werkenden variëren de plussen van ½ procent tot 1½ procent (2 procent voor een alleenstaande ouder met een modaal inkomen). Bij de sociale minima gaat een paar met kinderen er een ½ procent, een alleenstaande ouder met 1½ procent en een alleenstaande met 0 procent op vooruit. Een alleenstaande en een paar met alleen AOW gaan er beiden met een ½ procent op vooruit. Beide groepen met een klein aanvullend pensioen zitten op de nullijn. Zo luidt het koopkrachtoverzicht volgens de Begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2009. Voor het beloofde 'zoet' komen dus, zonder deugdelijke motivering, niet alle groepen in aanmerking. Verder gaat het om statische standaardberekeningen en staan er ons onzekere economische tijden te wachten.

De cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) geven een ander beeld. Uitkeringsgerechtigden leveren in 2009 een ½ procent in, dat voor de alleenstaanden onder hen zelfs kan oplopen tot een koopkrachtverlies van 1½ procent. AOW'ers hebben gemiddeld evenveel te besteden, maar de alleenstaanden onder hen gaan er 1¼ procent op achteruit. Hoe kan dat nu, zult u vragen. Het venijn zit in de staart. Doordat de overheid voor alleenstaanden een in negatieve zin afwijkend inkomensbeleid voert, wijken de gehanteerde gemiddelden bij de koopkrachtberekeningen voor hen in negatieve zin af van de berekeningen voor paren en gezinnen.
Wij noemen als één mogelijk voorbeeld de huurtoeslag. In 2008 bedraagt de minimaal voor eigen rekening blijvende huur, de minimumnormhuur, zowel voor alleenstaanden als voor samenwonenden 184,85 euro. Die wordt verhoogd met de zogenoemde normhuur van 16,52 euro. Opgeteld levert dat de zogenoemde minimum basishuur op van 201,37 euro.
Het verraderlijke van de normhuur is, dat deze in een vast bedrag wordt vastgesteld. Dat drukt zwaarder op het voor alleenstaanden lagere toegestane inkomen voor de huurtoeslag. Daardoor bedroeg in 2007 op bijstandsniveau de voor eigen rekening blijvende huur voor alleenstaanden 24 procent, voor meerpersoonshuishoudens 16,7 procent. Toch was voor beide groepen de totaal voor eigen rekening blijvende huur gelijk.
Elk jaar wordt de huurtoeslag, evenals de lonen, in beginsel geïndexeerd en wordt de voor eigen rekening blijvende huur ook verhoogd. Op minimumniveau kan dan de gemiddelde verhoging gelijk zijn, maar in percentage van de koopkracht verschillen. Wij vermoeden dat daardoor de verschillen in koopkrachtberekeningen optreden tussen die van het CPB en die van de overheid. Dat wil CISA nog uitzoeken.