Steun dan CISA bij haar activiteiten en vul het formulier in.

Korset van nieuwe ziektekostenverzekering

Elke volwassene betaalt bij een verzekeraar een nominale premie van circa 1.000 euro. Voor kinderen tot 18 jaar wordt de premie via Rijksbijdragen gefinancierd. Daarnaast heft de werkgever of uitkeringsinstantie een inkomensafhankelijke bijdrage van de verzekeringsplichtige. Deze zijn verplicht de bijdrage aan de (gewezen) werknemer te vergoeden (die overigens wordt belast). Via een zorgtoeslag worden mensen tot een bepaald inkomen gecompenseerd om te grote negatieve inkomenseffecten te verzachten.
In de vele discussies heb ik twee belangrijke aspecten gemist, namelijk de grote mate van inkomensafhankelijkheid en de vraag wie nu solidair is met wie.

Collectiviteit overheerst
Het kabinet wil meer eigen verantwoordelijkheid, een nominale premie (een vast bedrag) en meer keuzevrijheid, maar de zorgverzekering blijft overwegend op collectieve basis gefinancierd. Van de kosten wordt 45 procent via de nominale premie opgebracht. De rest wordt op inkomensafhankelijke wijze gefinancierd: de zorgtoeslag met een geraamd budgettair beslag van 2,1 miljard euro, via de fiscus gefinancierde kinderpremie, geraamde kosten 1,5 miljard euro, en een inkomensafhankelijke werkgeversbijdrage die 50 procent beslaat van de totale macropremielast.
Ook de doelstelling van meer keuzevrijheid is grotendeels een fictie. De verzekeraar maakt uit bij welke arts of in welk ziekenhuis iemand terechtkomt.

Wie is solidair met wie
Om te voorkomen dat mensen met het oog op hun (lage) inkomen een te hoge premie moeten betalen, geldt een zogenoemde normpremie. De zorgtoeslag is gelijk aan het verschil tussen de standaard verschuldigde (nominale) premie en de normpremie. De normpremie voor een meerpersoonshuishouden bedraagt 6,5 procent van het belastbare wettelijk minimumloon, inclusief vakantietoeslag en 4 procent van het meerinkomen. Voor alleenstaanden wordt gerekend met zowel 4 procent van het belastbare wettelijk minimumloon, inclusief vakantietoeslag als 4 procent van het meerinkomen.
Dit inkomensniveau ligt echter ver boven het niveau van het voor alleenstaanden geldende sociale minimum, dat 70 procent bedraagt van dat voor mensen met een partner. Op bijstandsniveau bedraagt de normpremie daardoor geen 4 procent, maar 7,2 procent. Voorzover hun inkomen beneden het niveau van het wettelijke minimumloon ligt, is de normpremie hoger dan 4 procent.
Voor mensen met een partner bedraagt de normpremie 8,2 procent, 4,1 procent per persoon. Voor de partner hoeft slechts 138 euro te worden betaald.

Op de inkomensniveaus, waarop de zorgtoeslag van toepassing is, wordt voor de partner in het algemeen een geringe premie betaald. Bij de onderstaande berekeningen is uitgegaan van een standaardpremie van 1.000 euro, hoewel een recente schatting reeds 1.030 euro aangeeft.

Inkomen bedraagt 22.000 euro
De normpremie voor alleenstaanden is 880 euro, de zorgtoeslag 120 euro.Voor mensen met een partner is de normpremie 1.318 euro, de zorgtoeslag 682 euro, meer dan driemaal zo hoog als voor alleenstaanden. Voor de partner wordt slechts 318 euro betaald.

Inkomen bedraagt 25.000 euro
De normpremie voor alleenstaanden is reeds gelijk aan de standaardpremie van 1.000 euro, dus de zorgtoeslag is nihil.
Voor mensen met een partner is de normpremie 1.438 euro en wordt nog steeds een zorgtoeslag van 562 euro ontvangen. Voor de partner wordt slechts 438 euro gevraagd.

Inkomen bedraagt 29.493 euro (premiegrens van het huidige Ziekenfonds)
Alleenstaanden ontvangen geen zorgtoeslag.
Bij dit relatief hoge inkomen ontvangen mensen met een partner bij een voor hen geldende normpremie van 1.618 euro nog steeds een zorgtoeslag, namelijk van 382 euro. De partner weet zich nog steeds verzekerd voor 618 euro tegenover een alleenstaande voor 1.000 euro.
Het omslagpunt, waarbij geen toeslag meer wordt gegeven, ligt bij alleenstaanden reeds bij een jaarinkomen van 25.000 euro; gehuwden ontvangen nog tot in beginsel de premiegrens van de huidige Ziekenfondswet van 29.493 euro, een zorgtoeslag.

Het systeem van de zorgtoeslag is voor alleenstaanden ten opzichte van mensen met een partner nadelig. Daarnaast zijn de veelverdieners het beste af.
Er zit duidelijk wat scheef in het financieringssysteem, wanneer het merendeel van de Nederlanders, 6,1 miljoen, voor een toeslag in aanmerking komt.

Inkomenseffecten
De inkomenseffecten zijn zeer ongelijk verdeeld. Van een evenwichtige lastenverdeling, zoals het kabinet, op zijn zachtst gezegd, bezijden de waarheid opmerkt, is geen sprake.
Een alleenverdieners-gezin met een minimum inkomen, een alleenstaande ouder met een minimumloon en een alleenstaande op het niveau van het sociale minimum ervaren een negatief inkomenseffect. De tweeverdieners zijn relatief goed af en een paar z.k. met een fiks pensioen bovenop de AOW kunnen een riante inkomensvooruitgang tot 8 procent tegemoet zien.
Ook heeft de vrijstelling van een kinderpremie voor eveneens veel- en grootverdieners weinig te maken met 'een evenwichtige verdeling van draagkracht'. Net zo min als thans voor hen in de particuliere verzekering onaanvaardbare inkomenseffecten optreden, zal dat ook niet gebeuren door hun een mate van eigen verantwoordelijkheid te geven voor de zorgkosten van hun kinderen. In de particuliere verzekeringen wordt nu immers ook een kinderpremie geheven (voor maximaal twee, soms drie kinderen).

Een verzekering die de toegankelijkheid tegen een betaalbare prijs waarborgt is een goede zaak. Maar solidariteit van minimumhuishoudens met veelverdieners is wat veel gevraagd.